Cadde Dergisi
En Yeniler RÖPORTAJLAR Sağlık Güzellik

Riskli Gebeliklerde Doğru Takip En Önemlisi…

Obezite, yaş, boy kısalığı, geçmiş ya da süreğen hastalıklar, gebelik sürecinde karşılaşılan şeker ya da tansiyon gibi durumlar bazen sağlıklı bir gebelik ve doğum için kaygı verici olabiliyor. Ancak gelişen teknoloji ve yeni tıbbi yaklaşımlar, tanı ve tedavi açısından oldukça mutluluk verici sonuçlar elde edilmesini sağlayabiliyor.

Perinatoloji pek çoğumuz için ismini yeni duyduğumuz alan oysa çalışma yöntemleri ve takip tanı yaklaşımı açısından riskli gebelik vakalarında neredeyse hayati bir rol oynayan spesifik bir uzmanlık alanı. Perinatolog veya maternal-fetal tıp uzmanı, görüntüleme ve doğum öncesi tanı koymaktan, sorunlu, riskli ve olağandışı tıbbi veya gebelik problemleri ile ilgili konsültasyona kadar komplike gebeliklerin takibinde perinatologlar görev yapıyor. Kadın Doğum Uzmanı ve Perinatolog Dr.Cengiz Sağıroğlu, sekiz yıl boyunca İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri’nde hem eğitim almış hem de görev yapmış bir hekim olarak kısa süre önce Suadiye’deki Jineart Clinic’i kurdu. Onunla konuşurken yaptığı işin önemini ve değerini içselleştirmiş bir hekimle karşılaştığınızı hemen anlıyorsunuz ki o da “Dünyanın en güzel işini yaptığımı düşünüyorum” diyor.

Dr. Cengiz Sağıroğlu ile perinatolojinin çalışma alanından, riskli gebelik süreç ve tedavilerine kadar pek çok şey konuştuk. Umarım bu röportaj anne olma yolunda birtakım kaygılar taşıyan tüm kadınlar için yüreklendirici ve ufuk açıcı olur.

Yaş ve tıbbi öyküyle ilgili olan gebelik risk faktörlerini göz önüne aldığımızda, bu durumdaki kadınlar gebeliğe ne şekilde hazırlanmalılar?

19 yaş altı ve 35 yaş üstü gebeliklerin preeklemsi riskinin artması nedeni ile yüksek riskli olduğu düşünülmektedir. Aynı şekilde aşırı kilolu olmak veya obezite preeklampsi, gestasyonel diyabet, ölü doğum riskini artırabilir. Diyabet, lupus veya depresyon gibi bazı sağlık sorunları, daha önce kötü sonuçlanan gebeliği olan kadınlar ve çoğul gebelikler daha fazla olmak üzere herkes perinatolog tarafından takibi hak eder. Ancak elbette dileyenler kendi kadın doğum uzmanlarıyla genelik takiplerini yaptırabilir ve ancak gerekli hallerde bir maternal-fetal tıp uzmanından destek alabilirler. Zira bazen gebelikler yüksek riskli olarak başlamaz. Fetüste doğum kusurlarının tespit edilmesi, gestasyonel diyabet, preeklemsi, fetal gelişim sorunları gibi nedenlerle gebelik süreci içinde yüksek riskli olurlar. Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı takip ettiği gebe ile ilgili başka bir görüş istediğinde ya da olağan dışı bir obstetrik durumla karşı karşıya olduğunu düşündüğünde, bu tip gebeliklerin yönetiminde daha tecrübeli olan maternal-fetal tıp uzmanı/perinatolog faydalı olabilir.

Erken doğumu önlemek için alınan önlemler neler? Bu konuyla ilgili takip sürecinde nelere dikkat ediliyor?

Erken doğum eylemi 37. gebelik haftasından önce rahim ağzında incelme, açılma gibi değişiklikler ve fetusun doğum kanalına girmesine neden olan düzenli rahim kasılmaları olarak tanımlanır. Doğum 20 ile 37. hafta arası gerçekleşirse buna erken doğum denir. Sağlık sorunları riski gebeliğin 34 haftasından önce doğan bebekler için daha çok geçerlidir. Ancak 34 hafta ile 37 hafta arasında doğan bebekler de risk altındadır. Bu nedenle özellikle önceden erken doğum yapmış ve gebelik planlayanların gebe kalmadan önce gerekli kontrolleri yaptırmaları, mümkün olan en iyi sonucu almalarında önemlidir.

11-13. Haftalarda yapılan Genetik ultrasonun önemi nedir? Kimler bu işlemi yaptırmalı?

Down sendromu için geleneksel tarama yöntemi, 35 yaş ve üzeri kadınlara amniyosentez veya koryon villöz örneklemenin önerilmesiydi. Bu Down sendromlu fetüslerin yarısından daha azının saptanmasıyla hamile kadınların %15-20’sinde invazif teste ihtiyaç duyulmasına neden olur çünkü etkilenen fetüslerin çoğu genç yaş grubundan gelir. Günümüzde tek testten ziyade daha etkili bir tarama yöntemi kombinasyonu kullanıyoruz:

Anne yaşı
Serbest ß-hCG ve PAPP-A’nın plasental ürünlerinin ölçümü için maternal kan örneği
11-13 haftalarda ultrason taraması:
Fetal boynun arkasındaki sıvı birikimini ölçmek için (ense saydamlığı)
Fetal burun ve damak incelemek için
Fetal kalp atış hızını ölçmek
Fetal kalbin triküspit kapağı ve duktus venosusu boyunca kan akışını değerlendirmek

Bu yeni tarama yöntemi, invazif bir test uygulama oranını yaklaşık %20’den %3’e düşürürken, aynı zamanda Down sendromunun ve diğer majör kromozomal anomalilerin tespit oranını da % 50’den % 95’e çıkartmıştır. Yakın zamanda ortaya çıkan bir diğer gelişme, 11-13 haftalık taramanın gebelikte preeklampsi gelişimi için artan risk altındaki kadınları belirlemek için kullanılabileceğidir.

Amniyosentez toplumumuzda çok kaygılandıran bir işlem. Bize amniyosenteze hangi durumlarda gerek görülür, güvenli midir ya da güvenli bir amniyosentez için hangi kriterler gözetilmeli anlatabilir misiniz?

Doğum öncesi tanı testleri fetusun gerçekten bir anöploidi veya özel kalıtsal bir hastalığa sahip olup olmadığını mümkün olduğu kadar kesin bir şekilde söyleyebilir. Bu testler, amniyosentez veya koryonik villus örneklemesi (CVS) ile elde edilen fetus veya plasenta hücreleri üzerinde yapılır. Amniyosentez bir tanı testidir. Genellikle 15-20. gebelik haftaları arasında yapılır ancak doğuma kadar da yapılabilir. Testi gerçekleştirmek için, az miktarda amniyotik sıvının çekilmesi için çok ince bir iğne kullanılır. Ultrason, prosedüre kılavuzluk etmek üzere kullanılır. Hücrelerin analizine ve istediğiniz bilgilere bağlı olarak sonuçlar bir günden birkaç haftaya kadar alınabilir. Amniyosentez ile gebelik kaybı riski çok düşüktür. Amniyosentezden sonra amniyotik sıvının sızması ve hafif kanama olabilir. Çoğu durumda, her ikisi de kendi başına durur. İşlemin steril şartlarda ve tecrübeli uzmanlar tarafından yapılması olası risklerin azaltılması açısından önemlidir.

Hamileliğin 24-26.haftasında bakılan gebelik şekeri son yıllarda çok tartışılan bir konu. Siz bu testlere nasıl bakıyorsunuz, fayda/zarar dengesi açısından bir değerlendirme yapar mısınız?

OGTT (oral glukoz tolerans testi) olarak geçen şeker yükleme testinin hamilelik sürecinde uygulanmasındaki hedef glikoz düzeyinin anne vücudunda denge içerisinde tutulup tutulmadığını ortaya koymaktır. Çeşitli hamile kadınlarda plasentadan salgılanan hormonlar sebebiyle, hamileliğin ortalama 24-26. haftaları ardından şeker metabo¬lizmasında bozukluklar meydana gelir. Bu¬nun neticesi hamilelerin kan şeker düzeyi artar. Şeker yüksekliği, uzun bir dönem sürerse hamilelik esnasında ve doğum ardından, bebekte çeşitli ciddi problemlere yol açabilir. Bu sebeple özellikle başta ailesinde şeker hastalığı öyküsü olan hamile kadınlar ve kilolu hamileler olmak üzere, bütün hamilelerde 24.-26. haftalar içerisinde yükleme testi ile tarama gerçekleştirilir. Bu test, uluslararası kabul görmüş bir testtir ve uygulanan test için verilen 50-75 gram şekerin bebeğe herhangi bir zararı olmaz.

Kliniğinizde bir de beslenme uzmanınız var. Beslenme ve kadın bedeni arasındaki sıkı ilişkiyi, kendi alanınız üzerinden değerlendirebilir misiniz?

Önerilen kilo alımının miktarı, hamilelikten önceki sağlık durumunuza ve vücut kitle indeksinize bağlıdır. Hamilelikten önce normal kiloda idiyseniz, hamilelik boyunca 12 ila 15 kilo arasında bir kilo almalısınız. Hamilelikten önce kilonuz azsa, hamilelikten önce normal kilolu bir kadından daha fazla kilo almalısınız. Kilolu veya obezseniz, daha az kilo almalısınız. Sağlıklı bir gebelik ve doğum için beslenmenin önemi tartışılamaz bu nedenle kliniğimizde bir beslenme ve diyet uzmanımızda bizimle birlikte çalışır.

Siz neredeyse rolü ve faydası unutulmuş ebeliği destekleyen bir hekimsiniz. Doğum ve gebelik sürecinde ebenin rolü ve önemi nedir? Ülkemizde yeterince ebe var mı, neden olmalı… Biraz açıklayabilir misiniz?

Yurtdışı (Birleşik Devletler ve İsrail) tecrübeme dayanarak, dürüstçe ve kısaca söylemem gerekirse, hayır, ülkemizde yeterince ebe yok, en azından olması gerektiği gibi ebe yok. Neden böyledir, nasıl düzelir tabii ki derin bir konu fakat mevcut tabloda doğumlar ebeler tarafından değil kadın doğum uzmanları tarafından yaptırılmaktadır. Bana göre bunun en önemli nedeni şahsen benim doğurtması için kendisine teslim edebileceğim nitelikte ebe sayısının son derece az olması.

Siz hekim olarak biraz ezber bozan bir takip anlayışı savunuyorsunuz. Özel durumlar haricinde anneyi her ay kontrole çağırmıyorsunuz mesela ve ben bunu çok ilginç bulmuştum. Gebelikte rutin kontroller nasıl olmalı, bu konudaki bilimsel dayanağınız hakkında bizi bilgilendirebilir misiniz?

12, 16, 24, 28, 30, 32, 34 ve 36. haftalarda ve daha sonra doğuma kadar her hafta şeklindeki doktor ziyaretlerini içeren gebelik takibi 80 yıl önce kabul edilmiş ve hala günceldir.

Anneye ait özellikler ve gebelik geçmişine ait verileri biyofiziksel ve biyokimyasal test bulguları ile birleştirerek birçok gebelik komplikasyonunun 11–13 haftalardaki entegre bir ilk değerlendirmede tahmin edilebileceği ve kadınların gebelik komplikasyonu gelişimi açısından düşük ve yüksek riskli olarak gruplandırılabileceği kanıtlanmıştır. Düşük risk grubunda ziyaretlerin sayısı önemli ölçüde azaltılabilir öyle ki belki de bu, doğuma kadar 3 kontrole düşebilir bile…

Az önce de konuştuğumuz gibi kliniğinizin gebeliğe bakışı çok sıra dışı. Burada aileler ve gebeler için eğitimler de düzenliyorsunuz. Dünyaya yeni insanın gelmesi sizi de heyecanlandırıyor olmalı… Sahi bir Kadın Sağlığı Uzmanı olarak, gebelik sizin için ne ifade ediyor?

Bebeklerinin kalp atımlarının görülüp duyulduğu ilk ultrasondan ilk nefesini aldığı ana kadar geçen süre boyunca anne-baba adayı ve aileleri ile hissettikleri sevinç, heyecan, bazen kaygı ve endişeyi paylaşan ve hayatlarına dokunan olmak tabii ki mesleğimde özel hissettiren bir faktör. İşim gereği ultrasonda doğacak olan çocuklarını anne-baba adayına tüm detayları ile gösterirken hissettikleri mutluluk ve şaşkınlık da mesleğimin özellikli olduğunu bana hatırlatıyor.

İlgili Mesajlar

Uğur Okulları erkenSTEM Yaklaşımını Bir Adım İleriye Taşıyor!

Dilek Editör

İstanbul Devlet Opera ve Balesi Çocuk Korosu Irmak Okulları’nda…

Dilek Editör

Mide Yanması İçin İçilen Süt Ülseri Tetikliyor…

Dilek Editör

Yorum Yap